الشيخ محمد تقي بهجت

9

توضيح المسائل ( فارسي )

( 6 ) عدول از مجتهد زنده به مجتهد ديگر ، در صورت تساوى دو مجتهد در اعلميت ، در جميع مسائل يا در بعض مسائل كه ارتباطي با هم ندارند ، جايز است ، ولى أحوط ترك عدول است مگر به اعلم ، وحكم اورعيت نيز مانند اعلميت است . ( 7 ) به دست آوردن فتوا ( يعنى دستور مجتهد ) چهار راه دارد : 1 - شنيدن از خود مجتهد . 2 - شنيدن از دو نفر عادل كه فتواى مجتهد را نقل كنند . 3 - شنيدن از كسى كه مورد اطمينان وراستگوست ، اگر اطمينان به كلام أو دارد ، بنا بر أحوط . 4 - ديدن در رساله مجتهد ، در صورتي كه به درستى آن رساله اطمينان داشته باشد ، بنا بر أحوط . ( 8 ) تا انسان يقين نكند كه فتواى مجتهد عوض شده است ، مىتواند به آنچه در رساله نوشته شده عمل نمايد . واگر احتمال دهد كه فتواى أو عوض شده ، جستجو لازم نيست ، ولى اگر بعدا معلوم شود كه فتوايش عوض شده بود ، بايد نسبت به گذشته ، به وظيفة عمل نمايد . ( 9 ) اگر مجتهد اعلم در مسأله اى فتوا دهد ، مقلد آن مجتهد ( يعنى كسى كه از أو تقليد مىكند ) نمىتواند در آن مسأله به فتواى مجتهد ديگر عمل كند ، در صورتي كه به فتواى آن مجتهد عمل كرده باشد وعدول از أو هم جايز نباشد . ولى اگر فتوا ندهد وبفرمايد : احتياط آن است كه فلان طور عمل شود ، مثلا بفرمايد : " احتياط آن است كه در ركعت سوم وچهارم نماز سه مرتبه تسبيحات أربعة ( يعنى " سبحان الله والحمد لله ولا إله الا الله والله أكبر " بگويند ) مقلد بايد يا به اين احتياط - كه احتياط واجبش مىگويند - عمل كند وسه مرتبه بگويد ويا بنا بر احتياط واجب به فتواى مجتهدي كه علم أو از مجتهد اعلم كمتر واز مجتهدهاى ديگر بيشتر ويا مساوى است - با احراز ساير شرايط تقليد - عمل نمايد ، پس اگر أو يك مرتبه گفتن را كافى بداند ، مىتواند يك مرتبه بگويد . وهم چنين است اگر مجتهد اعلم بفرمايد : " مسأله محل تأمل يا محل اشكال است " .